Za nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym grozi administracyjna kara pieniężna od 1 000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 5b i ust. 3 ustawy o odpadach). Nakłada ją wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ).
Za co kara
- ewidencja nieprowadzona, nieterminowa albo niezgodna ze stanem rzeczywistym: art. 194 ust. 1 pkt 5b;
- działalność bez wymaganego wpisu do rejestru BDO: art. 194 ust. 1 pkt 5;
- brak numeru rejestrowego na dokumentach związanych z działalnością: art. 194 ust. 1 pkt 5a;
- niezłożenie sprawozdania: grzywna z art. 180a.
Kara z art. 194 ma widełki, a konkretną kwotę ustala inspektor w decyzji. Ile wynoszą kary nakładane w praktyce na małe firmy, nie wiemy: nie znaleźliśmy publicznego zestawienia.
„Niezgodnie ze stanem rzeczywistym” w BDO może oznaczać na przykład: w KEO jest przekazanie, którego nie ma na żadnej potwierdzonej karcie; olej stoi w magazynie, a KEO pokazuje zero; odbiór się odbył, a karta dalej jest „Zatwierdzona”.
Co kontrola ogląda
Przepisy nie ustalają kolejności, w jakiej inspektor sprawdza dokumenty, i oficjalnej listy kontrolnej nie znaleźliśmy. Materiał kontroli wynika z obowiązków: wpis do BDO, karty przekazania, karty ewidencji odpadów, sprawozdania i magazyn odpadów.
Dobrze to widać w wystąpieniu pokontrolnym NIK z 2024 r. „Postępowanie z olejami odpadowymi” (P/24/040, Komenda Wojewódzka Policji w Radomiu). To kontrola NIK, a nie WIOŚ, ale lista ustaleń pokazuje, co wychodzi przy przeglądzie ewidencji:
- 0,301 Mg oleju 13 02 08* z 2020 r. z KEO i KPO tylko na papierze, bez BDO;
- błędne kody w KEO, KPO i sprawozdaniach z lat 2020-2023;
- ewidencja w BDO prowadzona nie na bieżąco;
- olej 13 02 08* nieujęty w sprawozdaniach za 2020, 2021 i 2023 r.;
- w magazynie: brak instalacji odprowadzającej ładunki elektryczności statycznej i wanny wychwytowe niedostosowane do ilości oleju.
Sprawozdania trzeba było poprawić. Korekty zrobiono w trakcie kontroli.
Od czego zacząć przygotowanie
Każdy z trzech punktów poniżej odpowiada wprost przepisowi o karze, dlatego od nich warto zacząć.
1. Karty domknięte. Karta w „Potwierdzeniu wygenerowanym” albo w „Odrzuconych” po dawno zakończonym odbiorze znaczy, że ewidencja nie pokazuje tego, co się stało. Odrzuconą kartę z błędnym kodem albo masą poprawiasz korektą. Kartę z błędnym odbiorcą wycofujesz i zakładasz nową (baza wiedzy BDO).
2. KEO zgodna z kartami. Przekazania w KEO dla danego kodu powinny odpowiadać masom z potwierdzonych kart. Wytworzenie wpisujesz na bieżąco (art. 66 ust. 1).
3. Sprawozdanie zgodne z KEO i złożone do 15 marca (art. 76). Masa w Dziale XI to masa wytworzona w roku, ta sama co w KEO.
Do tego magazyn: odpady najdłużej rok (art. 25 ust. 4), oleje osobno i bez mieszania z innymi płynami (Dz.U. 2015 poz. 1694).
Kto odpowiada, gdy pomaga konsultant, odbiorca albo program
Obowiązek ewidencji ma posiadacz odpadów (art. 66 ust. 1). Kara z art. 194 dotyczy firmy, która ma ten obowiązek, także gdy karty zakładał za nią ktoś inny. Umowa z pomocnikiem może ustalić, kto komu odpowiada za błąd, ale nie przenosi odpowiedzialności wobec WIOŚ.
Gdy BDO nie działa
Awaria systemu nie zwalnia z ewidencji. Gdy administrator BDO ogłosi awarię, kartę sporządza się na papierze, a po awarii wprowadza do BDO najpóźniej w 30 dni (art. 67 ust. 7-11 ustawy o odpadach). Brak internetu w warsztacie to nie jest awaria BDO.
Pewne BDO codziennie sprawdza karty i co miesiąc porównuje KEO z kartami, ale odpowiedzialność wobec WIOŚ zostaje u Ciebie. Jeśli chcesz, żeby ktoś na bieżąco pisał, gdy coś się nie zgadza, zapisz się na liście.